W związku z odbywającym się 4 lutego Światowym Dniem Walki z Rakiem zorganizowaliśmy konferencję prasową pod hasłem „Nowotwory – Pandemia i co dalej?”. Zachęcamy do zapoznania się z artykułem podsumowującym wydarzenie. Czym jest rak krtani? Rak krtani jest to nieprawidłowy i nieustający wzrost chorych komórek nabłonka krtani. Jak długo rozwija się rak krtani i jakie są jego początkowe objawy? nowotwory głośni (środkowe piętro krtani), stanowiące nieco ponad połowę wszystkich raków krtani, charakteryzują się małą dynamiką wzrostu i rzadkim, późnym przerzutowaniem na węzły chłonne , Nieleczony rak krtani trwa od roku do trzech lat. Prognozę 85-90% przypadków całkowitego wyzdrowienia podaje się tylko wtedy, gdy guz zostanie wykryty wcześnie, leczenie rozpoczyna się w odpowiednim czasie i jest całkowicie zakończone. Rak krtani zapobieganie Tchawica to jeden z narządów układu oddechowego, który stanowi przedłużenie krtani i zapewnia dopływ powietrza aż do płuc. Zaczyna się na wysokości C6-C7 kręgów szyjnych, a kończy na wysokości Th4-Th5 kręgów piersiowych. Dolny odcinek tchawicy to oskrzela. Niestety bardzo często w wyniku infekcji dochodzi do zapalenia tchawicy, które może zacząć się od bólu gardła, a w Jak długo rozwija się rak trzustki. Nie można jednoznacznie określić tempa wzrostu raka trzustki. Jest to na pewno nowotwór o bardzo dużej złośliwości, cechujący się szybkim wzrostem miejscowym oraz dużą skłonnością do naciekania sąsiednich narządów. Tworzy przerzuty w otrzewnej, węzłach chłonnych oraz wątrobie. Rak piersi należy do nowotworów, których z każdym rokiem rozpoznaje się i leczy w Polsce coraz więcej. Obecnie jest najczęstszym nowotworem złośliwym diagnozowanym u kobiet, a śmiertelność z jego powodu drastycznie wzrasta. Gdyby udawało się rozpoznać go we wczesnym stadium, większość przypadków byłaby możliwa do wyleczenia. Czas, w którym rozwija się rak odbytnicy, może się różnić u różnych pacjentów i zależy od wielu czynników, takich jak wiek, stan zdrowia i styl życia. Ogólnie rzecz biorąc, rak odbytnicy rozwija się powoli przez wiele lat, zanim osiągnie zaawansowane stadium. W początkowych stadiach choroby, rak często nie powoduje objawów Zapalenie krtani u psa – podstawowe objawy. Niektóre schorzenia długo się rozwijają, zanim ich objawy staną się widoczne. Jeżeli nasz zwierzak będzie miał zapalenie krtani, to od razu to zauważymy. Pierwszym symptomem są kłopoty z górnymi drogami oddechowymi. Później pojawia się uporczywy, często prowadzący do wymiotów Rak jajnika nazywany jest "cichym zabójcą kobiet" - długo nie daje objawów lub są one mało niepokojące. Kiedy w końcu kobieta trafia do specjalisty, okazuje się, że nowotwór jest już zaawansowany. Od początku 2022 r. Polki mają dostęp do nowych leków. Ich zastosowanie w onkologii ginekologicznej jest przełomem — mówi prof. dr hab. n. med. Włodzimierz Sawicki, prezes 5. Profilaktyka raka krtani. Jak wygląda profilaktyka raka krtani? Aby zapobiegać temu nowotworowi, należy unikać narażenia na czynniki mogące być przyczyną choroby. I tak zaleca się: leczenie wszystkich stanów, które mogą być podłożem rozwoju raka krtani, zaprzestanie palenia tytoniu, unikanie kontaktu z toksycznymi substancjami, r8HJTq. Co to jest rak krtani i jakie są jego przyczyny? Rak krtani należy do nowotworów złośliwych lokalizujących się w obrębie głowy i szyi. Najczęściej występuje rak płaskonabłonkowy (95% raków krtani). Rak krtani umiejscowiony jest z reguły na strunach głosowych (60–75% guzów) lub powyżej strun (25–40%). Najrzadsza lokalizacja to obszar poniżej strun głosowych (mniej niż 5%). W wyniku rozwoju procesu nowotworowego może dojść do powstawania przerzutów do regionalnych węzłów chłonnych oraz przerzutów odległych. Występowanie przerzutów komórek nowotworowych do węzłów chłonnych jest związane z pierwotną lokalizacją guza. Poszczególne obszary krtani mają różnie rozwinięte unaczynienie chłonne. Dlatego, gdy rak krtani umiejscowiony jest w górnym piętrze krtani, przerzuty do węzłów chłonnych występują bardzo często (u 50–60% chorych), natomiast najrzadziej dochodzi do ich powstawania, gdy rak zlokalizowany jest w okolicy głośni (4–10% chorych). Głównym czynnikiem ryzyka wystąpienia raka krtani jest palenie tytoniu. Zwiększa ono ryzyko zachorowania 30-krotnie. Niezwykle rzadko choroba spotykana jest u osób niepalących. Do rozwoju nowotworu przyczynia się również częste spożycie wysokoprocentowego alkoholu. Oba czynniki (alkohol i tytoń) działające jednocześnie powodują wzrost ryzyka 330-krotnie. Jak często występuje rak krtani? Rak krtani stanowi 2% wszystkich nowotworów złośliwych, ale jest najczęstszym nowotworem w obrębie głowy i szyi. Występuje znacznie częściej u mężczyzn (17:1), z reguły po 40. roku życia. Jak się objawia rak krtani? Główne objawy raka krtani to: chrypka, zaburzenia połykania (dysfagia), ból przy połykaniu (odynofagia), duszność oraz ból ucha. Dolegliwości są zależne od lokalizacji nowotworu i jego stopnia zaawansowania. Chrypka często występuje jako pierwszy objaw, zwłaszcza gdy rak rozwija się w środkowym piętrze krtani. Duszność i ból podczas połykania świadczą o zaawansowanym stadium choroby. Co robić w razie wystąpienia objawów raka krtani? Jeśli u chorego chrypka mimo prawidłowego leczenia utrzymuje się dłużej niż dwa tygodnie, konieczna jest pilna wizyta u otolaryngologa. W razie wystąpienia zaburzeń połykania, duszności czy bólu ucha również konieczna jest niezwłoczna ocena przyczyny dolegliwości przez lekarza. Jak lekarz stawia diagnozę raka krtani? Do ustalenia prawidłowego rozpoznania konieczne są: dane z wywiadu chorobowego, badanie otolaryngologiczne ze szczególnym uwzględnieniem laryngoskopii pośredniej, dokładne badanie układu chłonnego szyi, które powinno być uzupełnione badaniem USG, laryngoskopia bezpośrednia w znieczuleniu ogólnym i zwiotczeniu z pobraniem biopsji. Wynik badania histopatologicznego pobranego wycinka pozwala na postawienie ostatecznej diagnozy. Do oceny wielkości guza i jego rozprzestrzeniania się wykorzystuje się badania obrazowe, tomografię komputerową i rezonans magnetyczny. Jakie są sposoby leczenia raka krtani? W leczeniu raka krtani stosuje się leczenie operacyjne i radioterapię, jako metody samodzielne lub skojarzone. Wybór sposobu leczenia zależy od zaawansowania klinicznego nowotworu, obecności przerzutów do węzłów chłonnych szyi, stopnia histopatologicznej dojrzałości nowotworu, stanu ogólnego pacjenta i jego zgody na proponowane leczenie. Wczesne raki krtani można leczyć operacyjnie lub za pomocą radioterapii, a wyniki leczenia są zbliżone (85–90% wyleczeń). W zaawansowanych rakach krtani najczęściej wykorzystywana jest metoda skojarzona: leczenie operacyjnie i radioterapia. Gdy nie jest możliwe przeprowadzenie operacji, stosuje się chemioradioterapię. Leczenie chirurgiczne raka krtani polega na częściowym lub całkowitym usunięciu krtani (laryngektomia). Częściowe usunięcie krtani można przeprowadzić wewnątrzkrtaniowo (metodą mikrochirurgii endoskopowej) lub zewnątrzkrtaniowo (z dojścia zewnętrznego). U chorych po całkowitym usunięciu krtani oddychanie w sposób fizjologiczny nie jest możliwe. Odbywa się ono przez przetokę tchawiczą, do której zakłada się rurkę tracheotomijną. Całkowita laryngektomia powoduje bezgłos. Pacjent po takiej operacji wymaga rehabilitacji głosu i mowy. Wyróżnia się trzy sposoby pomocy chorym po całkowitym usunięciu krtani. Pierwszy sposób, jakim jest nauka głosu przełykowego, jest najbardziej popularny. Wymaga sporo pracy ze strony chorego, a także foniatry i logopedy, jednak efekty często są dobre. Zjawisko wytwarzania głosu przełykowego podobne jest do powstawania odruchu odbijania. Powietrze obecne w przełyku przemieszcza się ku górze i przedostaje się do przewężenia na wysokości ust. Dochodzi do zmiany ciśnień tego powietrza. Pacjent nabiera powietrza do żołądka i podczas odbijania wypowiada głoski. Kolejnym sposobem umożliwiającym chorym mówienie jest chirurgiczne wytworzenie przetoki tchawiczo-przełykowej i założenie silikonowej protezy wentylowej. Mówienie jest możliwe po zatkaniu rurki dotchawiczej. Protezy często trzeba wymieniać, ze względu na nadkażenia lub wytwarzające się lokalnie przetoki. Ostatnia metoda to zastosowanie elektronicznej protezy krtani (sztuczna krtań). Jednak głos powstający dzięki jej zastosowaniu jest najmniej zbliżony do normalnego, a mowa jest zrozumiała w około 60%. Czy możliwe jest całkowite wyleczenie raka krtani? Rokowanie w raku krtani zależne jest od lokalizacji guza, stopnia zaawansowania nowotworu, obecności przerzutów do węzłów chłonnych i/lub przerzutów odległych, stanu ogólnego chorego i chorób współistniejących. Szacunkowe 5-letnie przeżycie wszystkich chorych z rakiem krtani wynosi ok. 66%. W zależności od lokalizacji nowotworu rokowanie wynosi odpowiednio: 60% u chorych z rakiem nagłośni, 80% u chorych z rakiem głośni i 15% u chorych z rakiem podgłośniowym. Występowanie przerzutów zmniejsza szanse chorego na wyleczenie mniej więcej o połowę. Co trzeba robić po zakończeniu leczenia raka krtani? Po zakończeniu leczenia raka krtani niezwykle ważne są systematyczne badania kontrolne. W pierwszym roku po leczeniu zalecane są kontrole co miesiąc, w drugim roku co dwa miesiące, a do 5 lat po leczeniu co 3 miesiące. Natomiast w kolejnych latach dobrze jest udać się na wizytę kontrolną co pół roku. Badania kontrolne mają na celu: ocenę stanu ogólnego pacjenta, badanie w kierunku ewentualnej wznowy procesu nowotworowego, badanie węzłów chłonnych. Przynajmniej raz w roku wykonuje się badania obrazowe: USG szyi, USG jamy brzusznej i RTG klatki piersiowej. Bardzo istotne znaczenie po zakończeniu leczenia ma rehabilitacja głosu. Co robić, aby uniknąć zachorowania na raka krtani? Rak krtani należy do nowotworów zależnych od palenia tytoniu. Najlepszym sposobem profilaktyki pierwotnej jest unikanie palenia tytoniu. Badania potwierdzają, że wraz z zaprzestaniem palenia zmniejsza się ryzyko zachorowania na raka krtani. Rak krtani jest czwartym pod względem częstości występowania nowotworem u ludzi. Statystyki wykazują, że częściej zapadają na niego mężczyźni. Niestety wzrost zachorowań stale pnie się w górę, a co za tym idzie – szeroko pojęte zaburzenia związane z głosem. Nowotwory krtani – co warto wiedzieć? Najczęściej występującym nowotworem krtani jest rak płaskonabłonkowy. Nowotwory krtani należą do 5% wszystkich nowotworów złośliwych diagnozowanych wśród mężczyzn. Nowotwory krtani stanowią aż 45% wszystkich nowotworów w obrębie głowy i szyi. Złośliwy rak krtani rozwija się aż u 25% chorych ze stanu przedrakowego (jest to dość szerokie pojęcie, ale warto zaznaczyć, że dotyczy ono nieprawidłowości na poziomie komórkowym, co oznacza, że z takich komórek prawdopodobnie rozwinie się nowotwór). Do wczesnych objawów rozwijającego się nowotworu zalicza się długo utrzymującą się chrypkę, a także w późniejszym okresie duszności, trudności z przełykaniem (dysfagia), ból. Leczenie nowotworu krtani jest silnie uzależnione od stopnia jego rozwoju, a także od wieku i kondycji chorego. Czynniki sprzyjające rozwojowi nowotworów krtani Do najczęstszych czynników, których działanie sprzyja pojawianiu się nowotworów, należy nadmierne spożywanie alkoholu oraz palenie tytoniu (lub wdychanie dymu papierosowego). Podobnie jest w przypadku długotrwałego (np. wieloletniego) wdychania toksycznych gazów, np. trujących środków chemicznych, spalin, azbestu itp. Uważa się również, że nieprawidłowa dieta, uboga w białko i witaminy A i C, może mieć związek z pojawieniem się nowotworu krtani i gardła. Palenie tytoniu Od wielu lat na całym świecie przeprowadzane są kampanie mające na celu wzrost świadomości skutków palenia papierosów, jak i wdychania dymu tytoniowego (bierne palenie). Udowodniono, że w przebiegu palenia tytoniu uwalnia się aż 4000 różnych związków chemicznych, z których aż 40 mogą być czynnikiem wywołującym raka. Szkodliwe substancje drażnią miejscowo błonę śluzową, zmniejszają ilość tlenu we krwi, wpływają na pogorszenie odporności organizmu, a nierzadko nawet uszkadzają DNA komórek. Palenie tytoniu zwiększa ryzyko nowotworu krtani i gardła aż 30-krotnie! Spożywanie alkoholu Długotrwałe lub częste picie alkoholu stale podrażnia delikatną błonę śluzową, doprowadzając do trwałego stanu zapalnego. Osłabiona struktura staje się łatwym „łupem” dla substancji rakotwórczych, wnikających głęboko w uszkodzoną tkankę. Badania wykazały, że jednoczesne spożywanie alkoholu i palenie wyrobów tytoniowych zwiększa ryzyko zachorowania na raka krtani aż 330-krotnie! Infekcja HPV W przypadku nowotworu płaskonabłonkowego dużą rolę odgrywa wystąpienie infekcji HPV, czyli wirusa brodawczaka ludzkiego, który znacznie przyczynia się do tego typu nowotworów, a także występowania raka szyjki macicy. Rodzaje nowotworów krtani i gardła Rak głośni – do jego głównych objawów należą szeroko pojęte zaburzenia głosu, chrypka, bezgłos, przerywanie głosu itd. Rak głośni jest nowotworem, który dość wolno się rozwija i dopiero w późnym stadium daje przerzuty do węzłów chłonnych. Rak okolicy nagłośniowej – to szybko rozwijający się nowotwór, który występuje aż u ⅓ wszystkich chorych. Szybkość rozwoju daje w krótkim czasie przerzuty do węzłów chłonnych. Pierwszymi objawami, o których mówią chorzy, jest uczucie przeszkody w gardle oraz długo utrzymujące się podrażnienie gardła; Rak okolicy podgłośniowej – występuje najrzadziej i charakteryzuje się powolnym wzrostem. Przez bardzo długi czas nie daje żadnych objawów. Objawy nowotworów krtani Objawów choroby może być wiele, jednak każdy z nich zależy od dużej ilości czynników: umiejscowienia nowotworu, stopnia jego zaawansowania, szybkości wzrostu, naciekania guza. Do najczęstszych objawów zaliczają się: uczucie przeszkody w gardle, bolesność podczas przełykania, zmiana barwy głosu, załamywanie się głosu, szybka męczliwość głosu, utrzymujące się uczucie suchości w gardle, kaszel, zmiany w drożności nosa długo utrzymująca się chrypka, duszności, pojawienie się krwi w plwocinie, wyczuwalne guzy na szyi, utrzymujący się, mimo leczenia, stan zapalny. Sposoby leczenia nowotworów krtani W zależności od złośliwości, stopnia rozwoju i umiejscowienia nowotworu lekarze decydują się na leczenie chirurgiczne: wewnątrz krtani – stosując mikrochirurgię i zabiegi laserowe zewnątrzkrtaniowe – obejmujące częściowe lub całkowite wycięcie krtani. Ponadto stosuje się radio– i chemioterapię. Radioterapię stosuje się głównie we wczesnych stadiach chorobowych jako leczenie częściowe lub alternatywne, a także w przypadkach, gdy nowotwór nie nadaje się do operacji lub jest w zbyt zaawansowanym stadium. Zdarza się, że radioterapię przeprowadza się, gdy pacjent nie wyraża zgody na przeprowadzenie operacji. Chemioterapia najczęściej jest leczeniem uzupełniającym lub w przypadkach braku zgody na leczenie operacyjne. Powikłania po leczeniu nowotworów krtani, w tym zaburzenia mowy Nierzadko po leczeniu raka krtani występują powikłania lub zaburzenia w postaci dysfagii (trudności w połykaniu), krztuszenie się, dławienie, problemy z oddychaniem, a także np. zwężenie przełyku czy zakażenia. Innym dodatkowym kłopotem są zaburzenia gospodarki wapniowej (jeśli dojdzie do wycięcia przytarczyc). W przypadku gdy należało wyciąć całą krtań, z pewnością nastąpią trudności w komunikacji, a pacjent będzie zmuszony do wypracowania tzw. mowy zastępczej. Mową zastępczą określa się wykształcenie głosu gardłowego lub przełykowego, który nie brzmi tak ładnie, jak naturalny ludzki głos. Aby uzyskać mowę zastępczą, lekarze stosują protezy głosowe, znane inaczej jako sztuczna krtań, która wytwarza ton podstawowy i wprawia w drgania mięśnie dna jamy ustnej, co tworzy ton w rezonatorach. Niestety mowa zastępcza (przełykowa) wiąże się ze zwolnieniem tempa mówienia, obniżeniem częstotliwości podstawowej, niskim natężeniem głosu, a także innym czasem fonacji głosek. Pomimo wysokiego poziomu dzisiejszej medycyny nowotwory krtani i gardła nadal powodują komplikacje w procesie komunikowania się. Warto więc przynajmniej zredukować, a najlepiej całkowicie odstawić palenie tytoniu i spożywanie alkoholu. Źródła: W. Szyfter (pod red.), Nowotwory w otolaryngologii, Poznań 2012. pod red. G. Janczewskiego i E. Osuch-Wójcikiewicz, Rak krtani i gardła dolnego, Medica Press, 2002 Co to jest nowotwór krtani? Nowotwór powstaje na skutek niekontrolowanego przez organizm wzrostu komórek w obrębie tego narządu. Najczęstszym rodzajem nowotworu złośliwego krtani jest rak płaskonabłonkowy, stanowiący ponad 90% wszystkich nowotworów złośliwych tego narządu. Inne, znacznie rzadziej spotykane nowotwory złośliwe krtani, to rak gruczołowy (gruczolakorak), czerniak, chłoniak, mięsak i rakowiak. Jakie czynniki sprzyjają zachorowaniu na raka krtani? Do głównych czynników ryzyka zachorowania na raka krtani należy palenie tytoniu, zwłaszcza połączone z nadużywaniem alkoholu. U osób palących co najmniej 40 lat ryzyko zachorowania na raka krtani jest około 40 razy większe niż w populacji osób niepalących. Rak krtani występuje także częściej u mężczyzn (kobiety chorują na ten nowotwór 4–7 razy rzadziej), amerykańskich Murzynów, osób po 65. roku życia oraz osób o znacznej i długotrwałej ekspozycji na niektóre czynniki chemiczne ( nikiel, azbest, kwas siarkowy, pył węglowy). Ważnym czynnikiem ryzyka rozwoju raka płaskonabłonkowego krtani (oraz innych odcinków układu oddechowego) jest zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (Human papilloma virus – HPV). Wirus ten ogrywa również istotną rolę w rozwoju raka odbytu i szyjki macicy. Kilka lat temu wprowadzono na rynek szczepionki przeciwko niektórym typom tego wirusa. Jak często występuje rak krtani? W Polsce każdego roku odnotowuje się około 2400 nowych zachorowań; około 1600 Polaków i Polek każdego roku umiera z powodu raka krtani. Liczba zachorowań na raka krtani stanowi około 2% wszystkich zachorowań na nowotwory złośliwe w naszym kraju. Jakie są objawy nowotworów krtani? Objawami nowotworu krtani mogą być: zmiana brzmienia głosu, chrypka, trudności w połykaniu, uczucie przeszkody w obrębie krtani, uporczywy ból gardła, ból ucha, wyczuwalne zgrubienie w obrębie szyi, kaszel, problemy z oddychaniem, niewytłumaczalne zmniejszenie masy ciała. W początkowym okresie rozwoju rak krtani może nie dawać wyraźnych objawów. Dlatego u znaczącego odsetka chorych rozpoznanie następuje późno, co pociąga za sobą konieczność znacznie bardziej agresywnego leczenia i mniejsze szanse na wyleczenie. Z tego powodu nie należy bagatelizować przedłużającej się chrypki lub zmiany barwy głosu – mogą to być wczesne objawy raka krtani. W jakich dokładnie miejscach może rozwinąć się rak krtani? Wyróżnia się trzy główne lokalizacje, w których rozwija się rak krtani: A. rak nagłośni (górne piętro krtani; stosunkowo szybki rozwój choroby) B. rak głośni (środkowe piętro krtani; stosunkowo wolny rozwój choroby) C. rak podgłośni (dolne piętro krtani; pośrednie tempo rozwoju choroby; najrzadsza lokalizacja) Jak rozpoznaje się nowotwór krtani? W celu potwierdzenia rozpoznania lekarz musi pobrać fragment guza krtani do badania mikroskopowego. Do uwidocznienia wnętrza krtani służą specjalne narzędzia wziernikowe (tzw. direktoskopia lub fiberoskopie). W przypadku towarzyszących guzów na szyi (co zazwyczaj świadczy o obecności przerzutów w szyjnych węzłach chłonnych) można dodatkowo pobrać (za pomocą igły i strzykawki) materiał cytologiczny do badania. Jednak podstawę diagnostyki i rozpoznania powinna stanowić ocena mikroskopowa guza krtani. Ważnym elementem diagnostyki i oceny zaawansowania nowotworu krtani są badania obrazowe. Współcześnie wykonuje się tomografię komputerową szyi, ultrasonografię szyjnych węzłów chłonnych, prześwietlenie klatki piersiowej (klasyczne zdjęcie Roentgena) lub tomografię komputerową klatki piersiowej. Inne badania są wykonywane w zależności od konkretnej sytuacji klinicznej. Wspomniane wcześniej badanie endoskopowe (laryngoskopia) oprócz możliwości uzyskania materiału do badania mikroskopowego pozwala także na ocenę stopnia zaawansowania choroby za pomocą bezpośredniego oglądania zmian chorobowych w krtani. Rzadziej wykorzystywane badanie to badanie z podaniem środka kontrastowego do wypicia przez chorego, a następnie wykonanie wielu prześwietleń pozwalających na ocenę drogi pokonywanej przez płyn po połknięciu. Jak leczyć raka krtani? Do głównych technik stosowanych w leczeniu raka krtani należą chirurgia, radioterapia i chemioterapia. Metoda leczenia zależy od lokalizacji guza (górne, środkowe lub dolne piętro krtani). Ogólnie skojarzenie chirurgii i radioterapii stosuje się na wczesnych etapach rozwoju choroby. Jeżeli nowotwór rozpoznany zostaje już w stadium bardziej zaawansowanym, leczenie opiera się na połączeniu chirurgii, napromieniania oraz chemioterapii. W każdym przypadku leczenie raka krtani jest leczeniem wielospecjalistycznym, tzn. biorą w nim udział specjaliści wielu dziedzin medycyny. Celem takiego wielospecjalistycznego postępowania jest wybór możliwie najlepszej dla chorego drogi leczenia. Chirurgia Zabieg operacyjny w wypadku raka krtani może polegać na endoskopowym wycięciu zmiany, resekcji połowy krtani oraz resekcji całej krtani. Zabiegi endoskopowe zarezerwowane są dla chorych, u których rak krtani jest na wczesnym stadium rozwoju. Polegają na miejscowym (zazwyczaj za pomocą lasera) zniszczeniu guza po uwidocznieniu go specjalnym endoskopem (wziernikiem). W zaawansowanych przypadkach raka krtani konieczne może być całkowite wycięcie krtani (zob. ryc. 1.). Taka operacja wiąże się z utratą zdolności mówienia oraz oddychania ustami. Aby umożliwić oddychanie, końcowym elementem operacji jest wytworzenie tzw. tracheostomii, czyli otworu łączącego tchawicę ze skórą w dolnej części szyi ponad mostkiem, poprzez który chory może swobodnie oddychać. W przypadku całkowitego wycięcia krtani tracheostomia pozostaje na całe życie chorego. Ryc. 1. Resekcja krtani Ze względu na utratę wraz z wyciętą krtanią strun głosowych normalne mówienie staje się niemożliwe. Istnieje jednak wiele technik pozwalających na odzyskanie (znacznie zmienionego) głosu. Długotrwałym treningiem można uzyskać tzw. mowę przyłykową; chorzy mówiący w ten sposób porozumiewają się cicho, ale w pełni efektywnie. Cechą charakterystyczną jest stosunkowo niski ton takiego głosu. Istnieją również urządzenia elektroniczne pozwlające na modulowanie strumienia powietrza przepływającego przez otwór tracheostomii w taki sposób, by uzyskać zrozumiały dla otoczenia głos. W ostatnich latach rzadziej niż wcześniej wykonuje się połowiczne wycięcie krtani. Wynika to z częstszego stosowania technik endoskopowych. Radioterapia Leczenie to polega na użyciu promieniowania o dużej zawartości energii w celu zniszczenia komórek nowotworowych. Ponieważ sąsiadujące z nowotworem komórki zdrowe również ulegają zniszczeniu podczas radioterapii, stosuje się wiele metod mających ograniczyć takie niekorzystne działanie radioterapii. W przypadku napromieniania raka krtani jednym z elementów planowania leczenia jest wykonanie specjalnej maski z tworzywa sztucznego, mającej za zadanie utrzymywanie głowy pacjenta w odpowiedniej pozycji podczas napromieniania. Unieruchomienie głowy powoduje, że ryzyko uszkodzenia zdrowych tkanek jest znacząco mniejsze. W niektórych mało zaawansowanych przypadkach raka krtani możliwe jest wyleczenie choroby za pomocą jedynie radioterapii (bez konieczności przeprowadzenia operacji). Chemioterapia Dodatkowym leczeniem uzupełniającym możliwości chirurgii i napromieniania w zniszczeniu tkanek raka krtani, zwłaszcza u chorych na bardziej zaawansowany nowotwór, jest chemioterapia. O chemioterapii napisano więcej w poświęconej jej części serwisu. Czy można uniknąć zachorowania na nowotwór krtani? Istnieje szereg zachowań, które mogą pomóc w zmniejszeniu ryzyka zachorowania na nowotwór złośliwy krtani. Należą do nich: zaprzestanie używania tytoniu w jakiejkolwiek formie, ograniczenie lub zaprzestanie spożycia alkoholu, ograniczenie ekspozycji na drażniące czynniki chemiczne, takie jak nikiel, azbest i kwas siarkowy. Rak krtani należy do nowotworów głowy i szyi. Najczęściej rozwija się na strunach głosowych (60–75% guzów) lub powyżej strun (25–40%). Tylko niecałe 5% raków krtani zlokalizowanych jest poniżej strun krtani najczęściej rozwija się u osób palących papierosy a szczególnie niezdrowe jest połączenie palenia z częstym spożywaniem alkoholu. U osób palących tytoń i spożywających alkohol ryzyko zachorowania szacuje się na 100 – 330-krotnie wyższe niż u innych osób. Należy też pamiętać, że równie niebezpieczne co palenie papierosów, jest przyjmowanie tytoniu w innej postaci, np. jego innych czynników ryzyka zachorowania na raka krtani należy zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV), niedożywienie (niedobór witamin z grup A i B), osłabienie układu immunologicznego, refluks żołądkowo-przełykowy. Częściej chorują mężczyźni i osoby powyżej 55 roku życia oraz osoby, które w związku z wykonywanym zawodem narażone są na czynniki rakotwórcze (stolarze, malarze, pracownicy przemysłu chemicznego, paliwowego, metalurgicznego i tekstylnego).Pierwszym objawem raka krtani, zwłaszcza jeśli rozwija się w środkowej części tego narządu, jest chrypka. Należy pilnie udać się do otolaryngologa, jeśli pomimo leczenia, utrzymuje się dłużej niż dwa tygodnie. Inne objawy, które towarzyszą rakowi krtani, to zaburzenia połykania (dysfagia), ból przy połykaniu (odynofagia), szmer krtaniowy (stridor), nawracający ból ucha, przewlekły kaszel, nieprzyjemny zapach z ust, obrzęk szyi, duszność, ból lub uczucie obcego ciała w w raku krtani zależy od stopnia zaawansowania i umiejscowienia nowotworu. Podobnie jak w innych chorobach nowotworowych, ważne jest jak najwcześniejsze wykrycie Maja KochanowskaŹródła: Marcin Śniadecki “Kryteria rozpoznawania i wczesne objawy chorób nowotworowych”, Via Medica, Gdańsk 2015.